موضع‌گیری‌های سیاسی و نامناسب شدن فضای کسب و کار | دکتر داود بهبودی

موضع‌گیری‌های سیاسی و نامناسب شدن فضای کسب و کار | دکتر داود بهبودی
 دی ۲۷, ۱۳۹۹  goroob online  اقتصاد , منتخب
موضع‌گیری‌های سیاسی و نامناسب شدن فضای کسب و کار | دکتر داود بهبودی

موضع‌گیری‌های سیاسی و نامناسب شدن فضای کسب و کار | دکتر داود بهبودی

گفتگوی اختصاصی با دکتر داود بهبودی، رئيس سازمان مديريت و برنامه ريزي استان آذربايجان شرقی

– گفتگوی ما در رابطه با موانع موجود در حوزه کسب و کار خواهد بود. در ابتدا بفرمایید که جنابعالی چه تعریفی از فضای کسب و کار دارید؟

دکتر بهبودی: شاخص کلی فضای کسب و کار بر پایه 11 شاخص کوچکتر با عناوین آغاز کسب وکار، کسب مجوز، استخدام نیروی کار، ثبت دارایی‌ها، کسب اعتبارات، حمایت از سرمایه گذاری، مالیات، تجارت مرزی، اجرای قراردادها و ورشکستگی و دریافت انرژی برق محاسبه می شود. این شاخص در واقع نشان دهنده سهولت و مناسب بودن هر کشور برای انجام فعالیت‌های اقتصادی و تجاری است. فضاي كسب و كار در واقع يك بستر نهادي و حقوقي براي انجام كسب و كار (Doing Business) است كه بخشي از اين فضا مربوط به شاخص‌هايي است كه به قوانين و مقررات بر مي‌گردد اما مهمتر از آن شاخص‌ها و فاكتورهاي سياسي و نهادي است.

– به نظر جنابعالی مهمترین علل وضعیت نامناسب فضای کسب و کار در جامعه ما چیست؟

دکتر بهبودی: وضعيت نامناسب فضاي كسب و كار ما در رتبه جهاني جلوه‌اي است كه ما از خودمان به بيرون نشان مي‌دهيم و یا برداشتی است که دیگران از ما دارند و اكثرا مربوط به بحث‌هاي كلاني مي‌شود كه در موضع‌گيري‌هاي سياسي و نهادي نهفته است.
يك سرمايه‌گذار خارجي فقط قوانين و مقررات یک جامعه را مدنظر قرار نمي‌دهد بلكه بررسي مي‌كند كه نگاه شما به دنيا و نگاه دنيا به شما چگونه است؛ آيا دنيا به شما به عنوان يك كشور همراه با اقتصاد جهاني می‌نگرد يا در تقابل با آن؛ آيا به شما به عنوان يك منطقه امن نگاه مي‌كند يا به عنوان كشوري كه در معرض تهديد قرار دارد؛ بر همين اساس چه در سرمايه‌گذاري و چه در تعاملات و عقد قراردادها محيط كلان ما طبعا در نگاه دنيا تعيين‌كننده است؛ و يك سرمايه‌گذار یا فعال اقتصادی داخلی علاوه بر قوانین و مقررات، به ثبات سیاست‌ها، محترم بودن حریم مالکیت‌های مشهود و نامشهود دارایی‌ها و افق انتظارات آتی از رفتار دولت و سایر نهادهای حاکمیتی توجه می‌کند. در یک کلام شاید تعبیر حکمروایی و شهریاری خوب Good) Governance) نماگر مناسبی از فضای کسب و کار و یا بالعکس فضاي كسب و كار نماگر مناسبی از وضعیت حکمروایی و شهریاری باشد.
در سالهای اخیر در داخل كشور اقدامات خوبي در راستاي اصلاح فضاي كسب و كار انجام داده‌ایم و قوانين مناسبي در اين ارتباط تصويب شده است. همچنین در روابط بین‌المللی، توافق بسیار مهم ایران با قدرت‌های برتر اقتصادی و سیاسی دنیا در قالب برجام گام بسیار بزرگی در این مسیر بود که البته این مسیر با خروج آمریکا از این توافق و وضع تحریم های حداکثری علیه ایران تا حدود زیادی به بن بست برخورده است. این که باعث گردیده ضريب تسهيلي كه انتظار داشتيم حاصل نشود چرا كه با خروج آمریکا از برجام شاهد بدعهدی هایی هم از سوی طرف‌های اروپایی گردید.

– در این وضعیت برای بهبود فضای کسب و کار چه باید کرد؟

دکتر بهبودی: بهبود فضای کسب و کار الزامات مختلفی دارد که یکی از الزامات آن، شفافیت و ثبات تصمیمات دولت است. دولت به عنوان اقدام اول در سیاست‌گذاری‌هایش در عرصه اقتصاد هدف‌گذاری کرده بود که تورم بالای 40 درصد را مدیریت کند. شرایط اقتصاد کشور در این سالها تورم رکودی بود و برای مواجهه با این وضعیت، اقدامات اصلاحی لاجرم باید از کنترل تورم شروع می شد.
دولت یازدهم موفق شد در تورم را با سرعتی بیش از آنچه تصور اقتصاددانان بود کنترل کند بطوری که به یک عدد تک رقمی در سال 95 رسیدیم. همین امر نشان داد سیاست‌هایی که دولت اتخاذ کرده موفق بوده است. اگر ما شاهد کاهش نرخ سود سپرده‌های بانکی و سود تسهیلات در آن دوره بودیم در پرتو مدیریت تورم بوده است و اگر تورم پابرجا بود چنین اتفاقاتی نمی‌افتاد.
ضمن اینکه سایر شاخص‌های اقتصادی و نهادی جامعه هم باید بتوانند تسهیل فضای کسب و کار را در فعالیت‌های اقتصادی فراهم کنند. هدف دولت رسیدن به رتبه 70 در سال‌های برنامه ششم توسعه بود که شرایط پیش آمده ناشی از تحریم ها این مهم راهدف را از دسترس خارج نمود.

– ما شاهد رکود شدیدی در واحدهای تولیدی هستیم؛ فکر می‌کنید علت چیست؟ موضع‌گیری‌های سیاسی و نامناسب شدن فضای کسب و کار | دکتر داود بهبودی

دکتر بهبودی: علاوه بر موارد پیش گفته یکی از چالش‌های موجود برای خروج از رکود، ضعف ساختاری بنگاه‌های تولیدی ما است و البته ضعف‌های نهادهای مالی و پولی هم در کنارش موثر است ولی کسانی هم هستند که در این شرایط موفق عمل می‌کنند که نشان می‌دهد بستر چنین فعالیت‌هایی هم وجود دارد و اگر همه واحدها نتوانسته‌اند چنین عملکردی داشته باشند نشان می‌دهد شرایط و ویژگی‌های لازم را کسب نکرده‌اند.
ما از سال‌های 94 و 95 معمولا به عنوان سال‌هایی یاد می‌کنیم که رکود شدیدی بر اقتصاد به ویژه در حوزه صنعت حاکم بود. بخش کشاورزی ما خیلی تحت تاثیر مسائل این چنینی قرار نمی‌گیرد چرا که بافت مشخصی دارد و نوسانات ارزی، تسهیلات بانکی و… چندان در این بخش موضوعیت نمی‌یابد. در مقابل صنعت به شدت تحت تاثیر قرار می‌گیرد و خدمات هم تابعی از صنعت است.
به هر حال کانال‌های تقاضا در اقتصاد ما اعم از تقاضای موثر خانوارها (مصرف)، تقاضای موثر دولت (بودجه عمرانی و سرمایه‌ای)، تقاضای موثر بخش خارج (صادرات) و تقاضای موثر بانکی و پولی (اعطای تسهیلات) در حال حاضر به صورت محدود عمل می‌کنند از این رو گردش اقتصادی ضعیف است و رکود شدیدی کل اقتصاد را فرا گرفته که خروج از این مدار باطل نیازمند شکستن قفل حداقل یکی از حلقه‌های چهارگانه فوق است. به نظر می‌رسد در بسته‌های اقتصاد مقاومتی تولید و اشتغال و جهش تولید که در سالجاری در حال اجرا هستند باید به این موضوع توجه ویژه شود. نکته مهم دیگری که باید به اشاره کرد احساس شدت رکود در سالهای اخیر ناشی از تشدید واقعی رکود نیست بلکه چون در سایه کنترل تورم، سودهای کاذب و صوری بنگاه‌ها از بین رفته و نیز رانت‌ها کاهش یافته لذا آنها فشار رکودی بیشتری احساس می کنند. با این حال واحدهایی که به رانت و سودهای تورمی و کاذب عادت نداشته و مبتنی بر بهره‌وری و نوآوری حرکت می‌کنند و زمینه‌های دانش بنیان و ارتباط رقابت‌مند با بازار جهانی داشته‌اند موفق‌تر هستند و در حاضر نیز با تمام ظرفیت فعالیت می‌کنند.

– استان آذربایجان‌شرقی تا چه اندازه تحت تاثیر رکود اقتصادی قرار دارد؟

دکتر بهبودی: استان ما هم فارغ از پدیده رکودی کشور نیست و صنایع ما هم دچار رکود هستند. طبیعتا استان‌هایی که ماهیت غالب فعالیت‌های آنان صنعتی است و از آنجا که خدمات نیز تابعی از گسترش و رونق صنعت است فشار رکودی بیشتری دارند. امیدواریم با حرکت‌هایی که انجام می‌شود بتوانیم بخشی از مسائل را تخفیف دهیم و به‌ تدریج این بن‌بست هم شکسته شود. توسعه فعالیت‌های دانش بنیان و شاخه‌هایی همانند ICT می‌تواند در این مسیر راهگشا باشد. توجه ویژه به رسته‌های پراشتغال نیز می‌تواند در حل سریعتر مشکل بیکاری جوانان کارساز باشد.

– در شرایط فعلی اقتصادی حاکم بر جامعه چه توصیه‌ای به صاحبان واحدهای تولیدی و بنگاه‌های اقتصادی دارید؟

دکتر بهبودی: باید تاکید کنم چالش ما فقط تورم و رکود نیست، نارسایی‌های دیگری هم وجود دارد و مباحثی مثل بیکاری جوانان، بازارهای مالی، بانک‌ها و صادرات و مهم تر از همه کارزار فشار حداکثری است که از سوی آمریکا بر علیه کشورمان راه افتاده است همگی جزو چالش های اقتصاد حال حاضر ما هستند. اگر ما روابط خارجی مان را اصلاح نکنیم و در عین حال مولفه های اقتصاد مقاومتی را عملیاتی نکنیم این چالش ها اقتصاد ایران را در هم خواهد شکست. هم سیاستگذاران کلان کشور و هم فعالان اقتصادی در بخش های خصوصی و عمومی باید همزمان بسوی گشایش های سیاسی و اقتصادی حرکت کنند.
در شرایط فعلی هر بنگاهی که بهره‌ور و دانش‌بنیان باشد، به شکل علمی مدیریت و با نوآوری حرکت کند، بازار و صادرات دارد و قطعاً به سود می‌رسد اما شرکت‌هایی که دارای این ویژگی‌ها نباشند دچار مشکل خواهند شد و به ‌نظر بنده در این مسیر، تکلیف بسیاری از واحدهای اقتصادی ما با خودشان و با اقتصاد روشن خواهد شد.
کسانی که خود را با موج فعالیت مبتنی بر بهره‌وری و نوآوری همراه نکنند لاجرم به دست خودشان حذف خواهند شد. لذا سیاست‌ها و بسته‌های حمایتی دولت باید به سمت بنگاه‌هایی که افق‌های توسعه نوین را انتخاب می کنند و در صدد تطبیق خود با آن و فراهم نمودن الزامات آن هستند هدایت شود تا اثربخش و کارساز باشد.

موضع‌گیری‌های سیاسی و نامناسب شدن فضای کسب و کار | دکتر داود بهبودی

■ منبع: مجله انجمن– شماره 37

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

© تمامی حقوق متعلق یه نشریه می باشد

طراحی سایت ، فرابین پندار تبریز