بودن یا نبودن | روز جهانی زمین پاک در احاطه کویید ۱۹

بودن یا نبودن | روز جهانی زمین پاک در احاطه کویید ۱۹
 مهر ۲, ۱۳۹۹  goroob online  منتخب , محیط زیست
بودن یا نبودن | روز جهانی زمین پاک در احاطه کویید ۱۹

بودن یا نبودن | روز جهانی زمین پاک در احاطه کویید ۱۹

مهناز اسلامی (فعال حوزه زنان و محیط زیست)

در روزهای سخت گسترش بیماری کرونا در سراسر جهان که میلیاردها انسان را مجبور به خانه نشینی کرده است، پدیده  هایی اتفاق افتاده اند که از چشم کمتر کسی دور ماند. مردمی که عادت کرده بودند تا در آسمان شب دنبال ستاره ای  نگردند، درختان را بریده و گونه های مختلف زیستی را منقرض کنند. نه تنها رودها که اقیانوسها را غرق در زباله ببینند و در  یک کلام طبیعت و محیط زیست را نابود کنند! اکنون با چهره جدیدی از طبیعت آشنا شدند که مدتهاست ندیده بودند. در  سایه ظهور پدیده ای خاص و ناآشنا که ناگهان در سراسر جهان همچون بمب خبری پخش شد و ویروسی را معرفی کرد که  راه گریز را بر انسانها بسته بود، کویید ۹ یا کرونا!

۱ ویروسی در سرزمینی دور در شهر ووهان چین که صرفا برای بقیه مردم دنیا خبری قابل توجه محسوب می شد و نه  بیشتر! تا زمانیکه این ویروس در چین بود تغییراتی که ایجاد کرد برای سایر انسانها چندان محسوس نگردید اما ناگهان با  انتشار ویروس کرونا در کشورهای مختلف و سراسر جهان، یک به یک مردمان را به قرنطینه کشید تا جایی که ناچار به ماندن  در خانه شدند!هواپیماها، قطارها، متروها و ماشینها از حرکت ایستادند… خیابانها و اتوبانها و فرودگاه ها کاملا خلوت شدند… بسیاری از کارگاه ها و کارخانه ها تعطیل کردند و کم کم زمین با خودش تنها ماند… هنوز از این قرنطینه جهانی انسانها یک ماه نگذشته بود که اتفاق خاص دیگری افتاد… هوای زمین صاف تر و آبی تر شد، جنگلها و مراتع از چنان زیبایی برخوردار  شدند که شاید دیرزمانی بود چنین رنگ و بویی به خود ندیده بودند… پرندگانی که شاید سالهای سال بود به جاهایی خاص از تالابها و جنگلها سر نزده بودند، با حضورشان انسانها را به حیرت انداختند! حیواناتی که با خیال راحت به داخل شهرها آمدند و اگرچه به زعم تعدادی، برای یافتن غذایی بوده باشد…  ولی چنان آرامشی به خود آوردند که حال خیلی ها را خوب کرد… در مدت کوتاه یکی دو ماه، تغییرات شگرفی در طبیعت و کره زمین روی داد که ناشی از قرنطینه انسانها بواسطه  انتشار ویروس کویید ۹ ۱ و بیماری کرونا بود، این رویداد بسیار ویژه که برای ما نسلهای حاضر یک رویداد بی نظیر تاریخی-  زیستی هست، چنان شگفتی همه را بر انگیخت که فضای مجازی پر از تصاویر و گزارشات این واقعه شد.

پدیده ای چنین واضح و دور از انتظار، فعالان حوزه محیط زیست را متوجه عمق فاجعه نسبت به تاثیرات مخرب فعالیتهای  انسانی نمود و نتیجه عینی و سریع عدم ادامه این فعالیتها در بازه زمانی اندکی از قرنطینه جهانی را نشان داد اما در عین  حال، یک تعارض و تضاد درونی آشکار را در آنها ایجاد نمود! از آنجا که هدف غایی فعالیتهای زیست محیطی ارتقاء حیات و  زندگی انسانهاست و در واقع انسان محور است، مرگ و میر ناشی از انتشار ویروس کرونا بسیار تاثر برانگیز بود، اما از سوی  دیگر، بطور واضحی حذف انسان از حضور در بیرون از خانه، تعطیلی کارخانجات و… موجب کاهشآلودگی هوا، کاهش پسماند  ها، کاهش، فشار بر طبیعت، بهبود وضعیت مراتع، جنگلها و هر جایی ازطبیعت که بدین طریق از تعرضات و تخریبات  انسانها در امان مانده بود، شد.

تعارضی آشکار بین بودن یا نبودن انسان! این تعارض و تضاد جدی بین حیات انسان که با گسترش ویروس کرونا تهدید می  شد و حیات طبیعت که با حضور انسان و بهره برداری بی رویه او تخریب می گردید، چنان علاقمندان به حفظ محیط زیست را  بخود مشغول کرد که بواقع امکان انتخاب بین این دو گزینه در دوره کرونا را سلب نمود. این فاصله کوتاه کمتر از دو ماه تاثیرات  گرفی در ترمیم طبیعت بجا گذاشت و ثابت  نمود که در صورت داشتن فرصت تنفس برای زمین و فاصله ای هر چند کوتاه در  عالیتهای انسان، طبیعت قادر است اندکی از این مظاهر ظلم انسان را جبران نماید.

فعالیتهای اقتصادی مبتنی بر نگاه سودجویانه تکنوکراتیک که زمین و هر آنچه در آن است را صرفا برای بهره برداری و استفاده  انسان می داند، در دو قرن گذشته به اندازه تمام عمر انسان روی کره خاکی آن را تخریب و آلوده کرده است،حتی بسیار  یش و بدتر از این ها، با دستکاری غیر متعهدانه روی ژنهای جانوران، گیاهان و حتی انسان، موجب تغییراتی بسیار خطرناک  گردیده که عملا مانع هر گونه امنیت و آرامش برای نوع انسان است، اما با تمام این احوال ویروس کرونا با حضوری بسیار  جدی، غیر قابل پیش بینی و مهار ناشدنی پا به میدان مبارزه با انسان گذاشت و بسیاری از پارامترهای توسعه را با تردیدی  بسیار واضح مواجه ساخت. این ویروس به انسان گوشزد کرد که با تمام توانی که تصور می کند دارد، بسیار ضعیف و آسیب  پذیر است، ثابت کرد که با تمام تلاشهای فنی و علمی، انسان نه قادر است و نه قادر خواهد بود پدیده های نوظهوری از این  دست را پیش بینی و مهار کند.

همین ویروس ذره بینی، همه کشورهای اروپایی را تا مرز تسلیم مطلق برد، اقتصاد و تجارت های بین المللی را فلج نمود و  نفت را که مظهر قدرت کشورها بود به منفی صفر برد. انسانها را به مرز جنون کشاند و آنها را بلحاظ روانی و جسمی تحت  تاثیر خود قرار داد. این موجود ریز که حتی زنده نیز نیست، انسانها را با تمام ادعایشان به پیکار طلبید و تاکنون نیز موفق بوده  است، اما همین پدیده دلهره آور برای انسان، نسبت به چیزی بجز وی منشاء خیر و برکت بوده است. شاید بی رحمانه  به نظر برسد اما می توان چنین برداشت کرد که انسان فعلی با تفکرات و عمل خود نسبت به طبیعت و موجودات زنده  شایستگی خود را در مقابل طبیعت از دست داده است و با اجبار به قرنطینه ناخواسته او، زمین نفسی تازه کرده است و با  فرصتی که ایجاد شد کوه هایی که سالها از فاصله نه چندان دور قابل مشاهده نبودند، عیان گشتند… آسمان شهرها توانست سوسوی ستاره های درخشان را تجربه کند، هوا تمیز شد و غبار و زنگار آلودگی از آن پاک  گردید… و شاید بر این  اساس است که عده ای معتقدند انسان امروزی شایسته این بیماری و عذاب بوده است و نتایج عملکردهایش چیزی بیش از  این نخواهد بود!

هرچند چنین دیدگاهی با انصاف و عدالت همخوانی ندارد ولیکن می تواند نگاه ژرف نگرانه ای را نسبت به مواجهه انسان با  نتایج دستکاری در طبیعت و نابودی آن، ایجاد کند. باری، با حضور کرونا در میان انسانها، چه بسا معادلات اقتصادی، اجتماعی  و سیاسی نیز تغییر کند و نگاه های نوینی جای تفکرات ضد محیط زیست را بگیرد، شاید کشوری مثل امریکا که بر  تعهدات کنفرانس جهانی تغییرات اقلیمی یعنی کاهش تولید گازهای گلخانه ای پایبند نبوده و تعهدات خود را در سال  گذشته انکار نمود، با دیدن تغییرات شگرف بهبود وضعیت کره زمین، دیدگاه او نیز تغییر یابد. شاید کشور چین نیز که یکی دیگر  از تولیدکنندگان بزرگ گازهای تخریب کننده لایه ازن است نیز چنین کند. بنظر می رسد ویروس کویید ۹- کرونا- با همه  جنبه های زندگی انسان به راحتی بازی ۱ کرده و سستی بنیانهای زندگی انسانی را اعم از فردی یا اجتماعی، آنچنان  نمایان کرده است که از غرور خودخواهانه اش چیزی باقی نخواهد گذاشت!

در سایه وجود و ظهور این ویروس ناخوانده، طبیعت به ما یاد داد که: در صورت ادامه مبارزه با طبیعت، تنها مقهور این بازی  ناعادلانه انساناست. انسان با رفتارهای جاهلانه خود نسبت به طبیعت، بخشی از حیات زیستی را منقرض کرده است اما  ر مقابله با طبیعت، بی تردید خود منقرض خواهد شد، زمین به ما یاد داد که می تواند بدون انسان به حیات خود ادامه دهد  اما انسان نمی تواند بدون طبیعت زندگی کند، و مهمتر از همه ثابت کرد که انسان امروز هنوز نتوانسته است مسیر غلط  خود را در برخورد با طبیعت باور و تشخیص دهد و براساس زیاده خواهی بیمارگونه، در پی بهره برداری بی رویه و نامحدود و  غیراخلاقی از منابع طبیعی است، و چنین است که به نظر می رسد نسبت به این عقیده که دنیای بدون انسان برای بقای  محیط زیست بهتر باشد، لازم است تا رفتار خود را با همه هستی، از خود تا طبیعت، تغییر دهیم و اندکی مهربانی و آینده نگری و عبرت آموزی را از این روزهای سخت کرونایی، زینت وجود سازیم.

منبع: مجله انجمن | شماره 32

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

© تمامی حقوق متعلق یه نشریه می باشد

طراحی سایت ، فرابین پندار تبریز

مجله غروب آنلاین