برنامه تعمیرات تئاتر ارک | محمدعلی جدیدالاسلام

برنامه تعمیرات تئاتر ارک | محمدعلی جدیدالاسلام
 شهریور ۳۰, ۱۳۹۹  goroob online  اندیشه , هنر و جامعه
برنامه تعمیرات تئاتر ارک | محمدعلی جدیدالاسلام

برنامه تعمیرات تئاتر ارک | محمدعلی جدیدالاسلام

این ارک بلند شهر تبریز است
افراشته قامت رسایش را… (مفتون امینی)
سال ها قبل برای انجام کاری به خانه مشروطه می رفتم. آن روزها سازمان میراث فرهنگی در همان خانه مستقر بود و من هم هر از گاهی با آنان همکاری می کردم و از عکس های قدیمی برایشان چاپ می کردم و یا از آثار موزه و ابنیه ها برایشان عکس می گرفتم. به مقابل خانه مشروطه که رسیدم ملاحظه کردم که ماشین شهرداری آشغال ها را از ظرف آشغال خالی می کند. در این میان  پوشه ای نظرم را جلب کرد و به طرف ماشین با عجله رفتم و از پاکبان خواهش کردم که پوشه را به من بدهد که او هم با محبت تمام پوشه را به من داد. وقتی ورق زدم دیدم پرونده «تعمیرات تالار ارک  » به تاریخ 1360 است. خوشبختانه پوشه آلوده نشده  بود. پوشه را زیر بغل زده و وارد اداره و یا همان خانه مشروطه شدم. جریان را تعریف کردم که گفتند این پوشه را خودشان دور انداخته اند چرا که آنها را اسکن کرده اند و مهر اسکن هم بر روی آنها زده شده. اظهار کردند که لازم ندارند. پوشه به من رسید. روزها و سال ها با پوشه زندگی کردم. این پوشه حکایت از سرنوشت سالن ارک که زمانی به نام سالن شیر و خورشید به جهت قرار گرفتن در کنار سازمان شیر و خورشید و پشت کوچه محسنی )کوچه محسنی و یا پاساژ محسنی که به نام مغازه های اصغر بقال هم نامیده می شد، محل  هنرستان میرک بود که در آنجا کاراژ تی بی تی هم قرار داشت( بدین نام نامیده می شد. امروزه دیگر نه از تاک نشان ماند و نه از تاکستان، نشان. تمامی عکس ها به افسانه پیوستند و این حکایت هم چنان باقی است.

توضیح نشریه:

سالن تئاتر شیر و خورشید تبریز یا سالن تئاتر ارک تبریز:
ساخت این بنا در اوائل سلطنت رضاشاه و به دستور سپهبد امیراحمدی و کمک جمعیت شیر و خورشید سرخ با الهام از تماشاخانه سن پترزبورگ و با کمک مهندسان و معماران روسی انجام گرفت.  ساختمان آن در سال ۰۳۶ خورشیدی ۱ تکمیل و در شهریور همان سال افتتاح گردید. سالن در ابعاد ۰ متر در ۰ متر و دارای دو طبقه ایوان هر کدام با ۶ لژ شش ۱ ۱ ۳ نفره بود و حدود ۰ نفر گنجایش  داشت. دورتادور طبقات و سقف و راهرو ۸ ورودی دارای گچبریهای کمنظیری بود و بهدلیل رعایت اصول صداشناسی، نیازی به استفاده از وسائل تقویت صوتی نبود.سالن تئاتر تبریز در دوره فرقه دموکرات  آذربایجان تعمیر و مرمت اساسی شد. جایگاه مخصوص گروه نوازندگان تعبیه شد و تعمیرات فضاسازی انجام و پرده و چلچراغها تعویض گردید و در هشتم فروردین ۳ ۲ دوباره توسط میرجعفر ۵ ۱ پیشهوری افتتاح شد.
این بنای تاریخی در سال ۰۳۶ در زمان امامت جمعه تبریز- آیت ا… مسلم ۱ ملکوتی- و توسط جهاد سازندگی جهت گسترش مصلای تبریز تخریب گردید.بعد از این دو توضیح، پرونده برنامه تعمیرات تئاتر ارک را بخوانید:

■ تالار ارک

قبل از این که تالار ارک )تالار شیر و خورشید( در تبریز ساخته شود این شهر فاقد تئاتر و تالار مجهز و آبرومندی بود تا این که باغ ملی )باغ ارک( توسط اولیاء وقت محل گورستان را تبدیل به پارک نموده و  با همت اولیاء وقت امور و اهالی خیر تبریز بیمارستان و تالار ارک در این محوطه شروع به ساختمان گردید و در سال 1306 مورد بهره برداری قرار گرفت که صحنه تالار )سالن( نسبتا وسیعی است که  گنجایش 800 صندلی و در طرفین آن لوژهایی ساخته شده و گچبری های جالبی در دیواره های لژ و سقف تالار تزئین گشته که به علت نرسیدن به این تماشاخانه با ارزش رو به ویرانی می گذارد.تالار  ارک در سال 13 4 از طرف شیر و خورشید اقدام به تعمیرات کلی شده که در 2 اثر تعمیرات سال 13 4 قرینه سازی بالکن و لژها بهم خورده و پشت بالکن را با 2 طاقک هایی تقسیم کرده و ایجاد توالت ها و آبدارخانه که همین امر باعث رطوبت قسمت شمالی تالار گردیده است و در قسمت راهروی شرقی طبقه فوقانی با بالا بردن دیوار به اندازه 5/ متر که باعث بهم خوردگی قرینه سازی و اضافات بار 2 زیادی گردیده که در طرح دفتر فنی به حالت اولیه برگردانیده خواهد شد. در سال 1356 به علت شکستگی که در سن آن شماهده گردیده بود احتیاج به بازسازی و احیای دوباره سن لازم بود که به همین جهت تخریب گردید و دفتر فنی از نظر امکانات کم مالی دولت، وضعیت موجود را بدون دخل و تصرف به صورت طرح با حداقل بودجه به اجرا درخواهد آورد.

توضیح این که جرزها دو پوسته بوده و در پوسته بیرونی و دیواره غربی آن به علت نفوذ آب ناودان از دیواره اصلی جدا شده ولی در داخل از خط شاقولی خارج نشده و در تعمیرات به صورت جمع آوری قسمت مذکور بازساازی می گردد و بنا از لحاظ ایستایی در حالت کاملا سالمی می باشد. در این بنا به هیچ وجه از خشت خام استفاده نشده چنانچه در گمانه های زده شده در پایه ها و دیوارهای تالار مشخص گردیده است.

■ طرح پیشنهادی تعمیرات تالار ارک

1. تعویض کلی شیروانی، که به علت پوسیدگی و کوبیدن میخ های غیر اصولی و کهنگی و نامرتب بودن زیرسازی تعویض شیروانی الزامی است تا از نفوذ آب به داخل درپوش جلوگیری شود.

2. تعویض تخته های چوبی کف خرپاها، به علت نامنظم بودن و شکستگی چوب 2 های کف خرپا، تعویض چوب های شکسته لازم می باشد.

3. تعمیر تیرهای اصلی، ساختمان پوشش شامل دوسری خرپا می  باشد. خرپاهای قدیمی که دوقلو با نیم گرد می باشد از بهترین نوع چوب زرد دیمی تبریزی استفاده گردیده و طبق خاصیت چوب بعد از مدت زمانی چوب ترک های افقی برمی دارد ولی در مقاومت اصلی چوب تاثیر زیادی ندارد که همین ترک ها بعد از تمیز کردن کامل شکاف ها با چسب بنکس و خاک اره تبریزی پر کرده و با تسمه های نازک فشاری به دور آن می بندیم و سپس از ماده اکسی لامین 10 درصد با روغن جلا و تینر روغنی جهت جلوگیری از موریانه قارچ استفاده می شود و چون خرپاهای سری دوم در تعمیرات بعدی الحاقی می باشد و هیچ گونه عملی را انجام نمی دهد لذا بعد از ترمیم تیرهای اصلی سری دوم خرپاهای الحاقی بعد از مطالعه اگر لازم باشد حذف می گردد و در غیر این صورت سری دوم نیز تیرهای آن تعویض خواهد شد. چنانکه در عکس ها هم مشخص است سری دوم خرپاه نه از پایین و نه از قسمت کله به هیچ جا اتصالی ندارد.

4. تعویض تیرک های عمودی که در انتهای خرپا به صورت فوق العاده ضعیف اتصال یافته جمع آوری می گردد و یک قاپق اصولی به جای آن نهاده می شود که جلوی حرکت مورب را بگیرد و سپس دو  قطعه الوار چوبی به تیرهای مورب و ستونک قرار داده می شود که به وسیله یک میلگرد 4 به انتهای آن اتصال 2 می دهیم که وسط تیرکش را بگیرد و سپس دو عدد کُوِه در انتهای کار جهت جلوگیری از  رانش به طرف خارج نصب می گردد و تمام رکاب های فلزی تعویض و یا تعمیر می گردد.

5. به علت طویل بودن دیوار سرتاسری سالن و قرار دادن زیرسری جهت خرپا در موقع تعمیرات خرپاها روی دیوار سرتاسری یک شناژ 30 در 30 بتون آرمه در روی دیوار قرار می دهیم.

6. برداشتن دیواری که در تعمیرات سال 13 4 ارتفاع آن را تغییر داده و باعث 2 سنگین تر شدن بیشتر بنا و طویل شدن طول حرکت برف و باران و ایجاد آبروهای غیر قرینه به خرپاها کار دیگری انجام نمی دهد.

7. برطرف کردن رطوبت شمالی تالار، این رطوبت از طریق توالت ها که بعدا به تالار اضافه گردیده باعث شده که بعدا با سیمانی کردن حدود متر دیوارهای 2 سالن بدون این که منبع رطوبت را از بین ببرند که باعث خرابی و ازدیاد رطوبت در تمام قسمت پِی های شمالی تالار شده که دفتر فنی با برداشتن توالت ها و دوباره سازی توالت، رطوبت قسمت شمالی خود به خود منتفی خواهد شد.

8. پوشانیدن سقف با تیرآهن در راهروی شرقی تالار که در سال های قبل در اثر آتش سوزی به صورت مخروبه ای درآمده، توضیح این که در تمامی قسمت های راهروی تالار به خاطر ایمنی از تیرآهن  استفاده خواهد شد.

9. تعویض پرده های جدا شده از گچ و گچبری، پرده های جدا و ریخته شده از سقف را به جای خود نصب کرده و گچبری ریخته شده توسط استادکار گچبر تعمیر خواهد شد که بعد از اتمام موارد فوق و فیکسه کردن گچبری ها شروع می گردد. تمیز کردن چلچراغ بعدا گزارش خواهد شد.

10 . تعمیر درها و پنجره های چوبی که فوق العاده زیبا می باشند که به مرور زمان چندین لایه رنگ بر آن اضافه گردیده که بعد از برداشتن تمام لایه های رنگ و تعمیر آن به فرم اولیه درخواهد آمد.

11 . تعویض موکت های تالار برای جلوگیری از خطرات آتش سوزی و انعکاس صدا در سالن تئاتر.

12. تعمیر شوفاژ و عبور دادن لوله های شوفاژ از کانال ها به علت این که در 2 تماس با خاک بعد از مدتی پوسیدگی پیدا می کند.

13 . احیاء سیم کشی تالار و تعمیر صندلی ها.

14 . ایجاد دو در خروجی در ضلع شرقی تالار و نماسازی همان ضلع.

15 . ابداع سن و اطاق های هنرمندان طبق نقشه، چون این قسمت کاملا تخصصی می باشد نقشه دفتر فنی قابل تغییر است.

■ تزریق و طرز برداشتن گچبری های تالار ارک

قسمت های طبله شده که گچبری ها از پرده جدا شده با مواد پریمال مخلوط دوغاب با گچ را تزریق می کنیم و قسمت های جداشده پرده از تیر اصلی خود که شامل دو مرحله می باشد:

مرحله اول: گچبری هایی که در سال های قبل ریخته شده که توسط استادکار گچبری خواهد شد.

مرحله دوم: گچبری هایی که پرده ها از تیر اصلی جدا شده و هنوز گچبری روی پرده باقی است که این قسمت را با برداشتن گچبری و نصب پرده ها گچبری را به جای خود پیاده می کنیم. طرز برداشتن بدین قرار می باشد که قسمت هائی که احتیاج به برداشتن گچبری دارد علامت گذاشته و همان قسمت را با پارچه نازک )تنظیف( روی آن قرار داده و مواد ویناویل اگر در دسترس باشد، روی آنمی ریزیم تا خشک شود و قسمت علامت گذاری شده را می ریم و پرده های جدا شده را ترمیم می کنیم و برای احتیاط طور سیمی به پرده نصب کرده تا گچبری بهتر روی پرده سوار شود که معمولا به جای طور سیمی رابیس قرار می دهند که به علت ضخامت بودن در این تالار از طور سیمی استفاده می کنیم و در ضمن برای نصب پرده ها از میخ های فولادی ضد زنگ استفاده خواهد شد. طبق مشورتی که  با استادکار کچبری به عمل آمد طرز برداشتن گچبری را بدونپارچه با سرش و چسب نجاری عمل می کنند منتهی طرز برداشتن آنها 0 در 20 می باشد ولی طبق عملکرد ما در اندازه های بزرگ انجام می گیرد. در ضمن 2 جاهای ساده مه گچبری روی آن ندارد می توان پرده های آن قسمت را تعویض و مرمت کرد.

برنامه تعمیرات تئاتر ارک | محمدعلی جدیدالاسلام

برنامه تعمیرات تئاتر ارک | محمدعلی جدیدالاسلام

برنامه تعمیرات تئاتر ارک | محمدعلی جدیدالاسلام

برنامه تعمیرات تئاتر ارک | محمدعلی جدیدالاسلام

برنامه تعمیرات تئاتر ارک | محمدعلی جدیدالاسلام

برنامه تعمیرات تئاتر ارک | محمدعلی جدیدالاسلام

منبع: مجله هنر و اقتصاد | شماره 5

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

© تمامی حقوق متعلق یه نشریه می باشد

طراحی سایت ، فرابین پندار تبریز