اتاق های بازرگانی و طرح سیستم آموزش دوگانه

اتاق های بازرگانی و طرح سیستم آموزش دوگانه
 مهر ۱۴, ۱۳۹۹  goroob online  انجمن , گزارش
اتاق های بازرگانی و طرح سیستم آموزش دوگانه

اتاق های بازرگانی و طرح سیستم آموزش دوگانه

حاج حسن پرویزیان از لزوم طرح سیستم دوگانه آموزشی آلمان می گوید:

سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی ملل متحد (یونسکو) گزارش سالانه خود در مورد وضع تعلیم و تربیت در جهان انتشار داد. موضوع اصلی در گزارش امسال، کمبود تحصیلات حرفه یی جوانان است. با توجه به این که شمار بیکاران در جهان افزایش می یابد، اهمیت آموزش حرفه یی جوانان برجسته می شود. درست 12 درصد همه جوانان در سطح جهانی بیکار اند اما این تنها پنج درصد بالغان را تشکیل می دهد. بنابراین سیستم تعلیم و تربیت دوگانه آلمان توسط یونسکو مثبت ارزیابی شده است. این سیستم مربوط است به آموزش در شرکت ها و فابریکه ها و درس خواندن در مکتب های حرفه یی. کم بودن بیکاری جوانان در آلمان را می توان به حیث یک نمونه پنداشت. تنها هشت درصد جوانان آلمان شغل و کار ندارند. در اسپانیا و یونان برعکس بیش از 50 درصد جوانان زیر 25 سال بدون کدام مشغله منظم می باشند. آیا سیستم دوگانه تعلیم و تربیت آلمان در دوران بحران اقتصادی و مالی برای سایر کشورها یک سرمشق بوده می تواند؟

■ اهمیت موضوع

اشتغال یکی از شاخص های مهم اقتصاد کلان است که برای دولت، بنگاه های اقتصادی و جامعه به عنوان یک عامل اقتصادی حائز اهمیت فراوان می باشد. جوانان پس از پايان تحصیل راه هاى زيادى براى ورود به بازار کار و يادگيرى شغل مورد نظر خود دارند. يكى از اين روش هاى مدرن و كارآمد، آموزش شغلى در سيستم دوگانه يا دوآل است تا از این روش امکان پرورش استعداد و پیشرفت آینده شغلی مورد علاقه خود را فراهم آورند.
نيروى متخصص كارآمد مي تواند متضمن كيفيت بالاى توليد در يك كشور باشد. يك سيستم آموزش تقاضا محور باعث صرفه جويى در هزينه ها و بهره ورى لازم در مقایسه با سيستم آموزش عرضه محور می گردد. آموزش صحيح مشاغل منطبق نياز روز جامعه بويژه صنعت را مي توان به عنوان يك فاكتور اصلى در توسعه اقتصادي محسوب نماييم.
سيستم آموزش شغلى دوگانه آلمان با تجربه اى بيش از 100 سال، يكى از كامل ترين و موثرترين سيستم هاى آموزش شغلى در دنيا است. استفاده از تجربيات و ايجاد عناصر مهم و كليدى آن در سيستم آموزش شغلى ايران مي تواند باعث بهينه كردن آموزش مشاغل، كارآمدى، بهره وری، تشويق و ترغيب كارآموزان و بنگاه هاى اقتصادى گردد و در نتیجه بازدهى آموزش مشاغل را در سطح جامعه افزايش دهد.
كشور آلمان رمز موفقيت اقتصادى خود را در داشتن نيروي متخصص با بازدهي بالا در مشاغل مختلف و آموزش كامل ومدرن نيروى متخصص مي داند كه باعث كسب كمترين نرخ بيكارى در افراد زير 25 سال در كل اروپا شده است و علت آن هم داشتن يك سيستم آموزش شغلى دوگانه براي جوانان و متقاضيان آموزش هاى شغلى است.
اتاق هاي بازرگاني با ارتباط مستقيم و عملي خود با بنگاه هاي اقتصادي در امور آموزش شغلي مورد نياز آن ها و انتقال سريع به دولت و مراكز آموزشي، موجبات تسريع در امر آموزش شغلي و اهداف آموزشىِ بنگاه هاى اقتصادى را فراهم می آورند.

■ سیستم آموزش دوگانه آلمان چیست؟

این سیستم آموزشی به این علت آموزش دو گانه خوانده می شود که بر دو پایه بنیان شده است، آموزش عملیِ حرفه در محیط واقعی کار (کارخانه، کارگاه، آزمایشگاه، شرکت و…) و آموزش تئوریِ حرفه در مدارس فنی و حرفه ای. جوانان پس از اتمام مدرسه به صورت موازی آموزش می بینند و در این سیستم آموزشی این فرصت استثنایی را دارند که 3 الی 4 روز در هفته در محیط واقعی کار آموزش ببینند و در کنار آن، 1 الی 2 روز در هفته در مدارس آموزشِ تئوری مربوطه را فراگیرند. محتوای دروس فنی و تئـوری کاملا بر هم منطبق هستند و در چهارچوب سیاست های آموزش فنی و حرفه ای تنظیم می شوند و در نهایت پس از برگزاری امتحانات نهایی ، مدرک اعطا شده به کارآموزان، مورد تایید دولت، اقتصاد و جامعه است. کارفرمایان چون به طور مستقیم درگیر آموزش کارآموز هستند همواره نیروی کار کافی در اختیار دارند و مهم تر از آن محتوای دوره آموزشی را تا حدودی با توجه به نیازهای شرکت خود تعیین می کنند.
سازوکار دقیق آموزش دوگانه بدین صورت است که جوانان قبل از شروع به تحصیل یکی از 330 رشته تحصیلی معتبر را انتخاب می کنند. بنگاه های اقتصادی نیز ظرفیت خود را برای پذیرش کارآموز اعلام می کنند و جوانان جویای کار بعد از بررسی، از بنگاه مورد نظر تقاضای دوره آموزشی کرده و در صورت رضایت کارفرما، میان آنها قرارداد منعقد می شود. این قرارداد شامل طول دوره آموزشی، محتوای آموزشی مطابق جدول زمانبندی، کمک هزینه تحصیل ( حقوق کارآموز) ، حق مرخصی و … می باشد. بخش عمده مفاد این قرارداد طبق چهارچوب قوانین رسمی دولت تعیین می شوند. این چهارچوب توسط قانون گذار آلمانی که سرمایه گذاری، نظارت و بررسی مدارس فنی و حرفه ای عمومی را برعهده دارد تعریف می شود. قانون آموزش فنی و حرفه ای همه مواردی را که قبلا در قانون دولت آلمـان تعریف شده اند را پوشش می دهد.

■ مزیت‌های سیستم آموزش دوگانه

کارآموزان، بنگاه های اقتصادی، تشکل های تخصصی، اتاق بازرگانی و و دولت عناصر اصلی این سیستم آموزشی هستند. در ادامه به بررسی مزیت های این سیستم آموزشی برای هر عنصر به صورت جداگانه پرداخته می شود.

– کارآموزان
کارآموزان از سن 15 سالگی می توانند حرفه مورد علاقه خود را انتخاب و وارد بازار کار شوند. از مهم ترین مزیت های این سیستم برای کارآموزان رسیدن به استقلال مالی و کسب درآمد از سنین پایین است. هم چنین آن ها می توانند مستقیما وارد حرفه مورد علاقه خود شوند و ضمن یافتن جایگاه مناسب اجتماعی به امنیت شغلی در آینده نیز برسند. هم چنین این سیستم آموزشی برای کارآموزانی که علاقه به ادامه تحصیل و تحصیلات دانشگاهی ندارند نیـز امکان کاریابی، کسب مهارت و در نتیجه درآمدزایی می دهد.

– سازمان فنی و حرفه ای (دولت)
یکی از مهم ترین وظایف دولت در عرصه ی اقتصادی کاهش میزان بیکاری و در نتیجه کم کردن فقر عمومی در جامعه است. در آلمان با توجه به اینکه برنامه های آموزشی منطبق با نیاز صنعت به روز رسانی می شوند، سیستم آموزش شغلی دوگانه بستری مناسب برای بهبود وضعیت اقتصادی و امنیت اجتماعی فراهم می کند. دولت آلمان سیستم آموزش شغلی دوگانه را در کنار نهاد و سازمان های وابسته و همچنین از طریق بخش های خصوصی از جمله بنیاد آموزش و مهارت (SBH) درکشور اجرا می کند.

– بنگاه های اقتصادی
بنگاه های اقتصادی عمدتا به دنبال نیروهای با انگیزه و جوان هستند بنابراین با آموزش و تربیت آن ها می توانند نیروی متخصص، خلاق و نوآور مورد نیاز خود را با هزینه ای کم تامین کنند. در آلمان استفاده از سیستم آموزش دوگانه به عنوان هزینه در نظر گرفته نمی شود، چراکه هزینه هایی که صرف آموزش کارآموز می گردد منجر به بهره وری نیرو شده و طبق آخرین آمار 67 درصد هزینه ها به بنگاه اقتصادی بر میگردد.

■ بکار گیری سیستم آموزش دوگانه در سایر کشورها

خانم بریگیت تومان، رییس بخش بین المللی در موسسه فدرال آلمان آموزش های حرفه یی (بی آ بی بی) در این مورد می گوید: «در برداشت آلمانی ما از حرفه، کارهای زیادی باید انجام یابند. یعنی من در کنار آموزش حرفه یی، به طور جامع آموزش می بینم یعنی من دارای قابلیت های حرفه یی می گردم، ظرفیت های اجتماعی و تکامل شخصیتی ام بیشتر می گردند. این دقیقاً امتیاز همان چیزی است که ما بدان اصل حرفه و حرفه یی بودن می گوییم».
موسسه فدرال آلمان برای آموزش های حرفه یی، بنیادی است که در بخش تحقیق و توسعه بیشتر آموزش و آموزش های پیشرفته حرفه یی در آلمان کار می کند. یک امتیاز دیگر سیستم تعلیم و تربیت دوگانه در آلمان در این است که همه موسسات مرتبط دست به دست هم کار می کنند: بخش فدرال چهارچوب برنامه ها را طراحی می کند، ایالت ها برنامه درسی مشخص را تدوین می نمایند و سازمان های چترمانندی که به حرفه های مشخصی پوشش می دهند، امتحان نهایی را می گیرند. علاوه بر این در محیط کاری، آموزگاران برجسته ای وجود دارند. قطع نظر از سوییس و اتریش و دانمارک که دارای سیستم آموزش دوگانه اند، در سایر کشورها جوانان پس از مکتب یا مستقیماً شامل شغل و وظیفه می گردند که طبعاً کدام آموزش حرفه یی خاصی ندارند و یا این که به تحصیلات عالی می پردازند. به جز این دو سیستم بدیلی وجود ندارد. ازهمین جا است که می دانیم چرا در خارج علاقه مندی به وجود آمده است تا سیتسم تعلیم و تربیت دوگانهء مروج در آلمان را پیاده کنند.
خانم بریگت تومان در این مورد می گوید: «هندوستان و چین بسیار زیاد به این سیستم تعلیم و تربیت دوگانه علاقه مندی دارند. در پهلوی این دو بازیگر قوی در عرصه بین المللی، کشورهای امریکایی لاتین مانند کولمبیا، چیلی و همچنان شمار رو به افزایش کشورها در درون اتحادیه اروپا علاقمند اند تا با آلمان در ارتباط با بیکاری جوانان و افزایش میزان اشتغال داخل مذاکره گردند».
یکی از پیشگامان در این راه پرتقال است. این کشور در سال های 1980 هنگامی به این مسأله علاقه نشان داد که سرمایه گذاران آلمانی به این کشور رفتند و می خواستند کارمندان پرتقالی را استخدام کنند. هانس یواخیم بوهمر، عضو اجرایی هیأت عامل اتاق صنعت و تجارت آلمان و پرتقال در این مورد می گوید: «یک سیستم جا افتاده که مربوط به آموزش حرفه یی شود، وجود نداشت و تصدی های آلمانی که آن وقت نزد ما می آمدند و در این کشور سرمایه گذاری می کردند، می گفتند که ما مانند آلمان ضرورت به آموزش حرفه یی داریم تا قبل از همه نیروی اجرایی کار را در سطح متوسط آماده سازیم».

در سیستم آموزش دوگانه، هم درس داده می شود و هم کارآموز وارد کار می گردد. بدین ترتیب در آغاز سال های 1980 نخستین آموزش ها در بخش فروشندگی در پرتقال از روی نمونه آلمانی آن به وجود آمد. هانس یواخیم بوهمر در این ارتباط می گوید: «ما در خلال سه ماه بین 90 تا 95 درصد کسانی را که این آموزش ها را تمام کردند، در ارتباط با همان رشته های حرفه یی که آموزش دیده بودند، استخدام کردیم».
امروز در پرتقال حدود 300 شرکت با جمعاً 600 کارآموز به آموزش حرفه یی دوگانه روی آورده اند. اما به نظر هانس پتیر بوهمر، در پرتقال که 10 میلیون جمعیت دارد، شمار کارآموزان حرفه بسیار اندک است اما به دلیل بحران اقتصادی و مالی او روی مراجعه بیشتر به این سیستم آموزش دوگانه حساب می کند.
در حالی که پرتقال از حدود سی سال بدین سو تجاربی از سیستم تعلیم و تربیت دوگانه آلمان اندوخته است، شیلی کشوری است که نسبتاً در آغاز کار می باشد. در ماه نوامبر این کشور با موسسه فدرال آلمان برای آموزش های حرفه یی یک توافقنامه همکاری در بخش آموزش های حرفه یی امضا نمود. به این دلیل که شیلی یکی از کشورهای بسیار غنی در بخش مواد خام امریکای لاتین می باشد، به ویژه در بخش معادن نیاز زیاد به نیروی حرفه یی آموزش دیده دارد.
خانم مونیکا چویواس، مسوول بخش علوم و همکاری های دانشگاهی در سفارت شیلی در برلین می گوید: «معادن دقیقاً فعالیت اقتصادی است که در حال حاضر و برای ده سال آینده نیاز به نیروی کار حرفه یی دارد. در هشت سال آینده 100 میلیارد دالر در بخش معادن سرمایه گذاری می شود. این برای ما واقعاً اهمیت تاریخی دارد و بنابراین به تعداد 50000 کارگر جدید به معادن می آیند و یا باید بیایند. این ها باید آموزش ببینند. ما تنها به کارگر ضرورت نداریم، بلکه ما در این بخش به کارگری که خوب ماهر باشد ضرورت داریم، تا بدین ترتیب بتوانیم جهشی به سوی یک توسعه اقتصادی و اجتماعی به وجود آوریم».

■ سیستم آموزش دوگانه در آلمان و کاهش بیکاری

برای آن که نیروی حرفه یی خوب مهارت کسب کند، ایجاب چهارچوب های نهادینه شده مقتضی را می نماید که تاهنوز در چیلی وجود ندارد. مونیکا چوی واس می گوید: «از این سبب است که سیستم آلمانی برای ما دلچسب می باشد. ما در این سیستم به خوبی می بینیم که چگونه کارپردازان مختلف از همه جا مانند اقتصاد، تعلیم و تربیت و اتحادیه های کارگری با هم یکجا کار می کنند».
اما با وجود همه ستایش هایی که از سیستم آموزش دوگانه در آلمان می شود، قرار نیست این نظام آموزشی به همین شکل اش به دیگر کشورها ترویج یابد. بریگت تومان از موسسه فدرال آلمان برای آموزش های حرفه یی می گوید: «نه، صدور مو به مو یقیناً ممکن نیست و از جانب ما نیز قرار بر چنین چیزی نیست. همچنان همیشه آنچه ما عرضه می کنیم، یک پیشکش است، اما پیشکشی که باید با نیازهای کشور همکار انطباق داشته باشد. به این معنا که تقاضا باید از جانب کشور همکار مطرح شود. یعنی این که کشور همکار نیز برای توسعه بخش تعلیمات حرفه یی احساس مسوولیت کند».

■ بررسی سیستم آموزش شغلی ایران

در ایران به علت نبود همکاری نظام مند بین اتاق های بازرگانی و سازمان فنی و حرفه ای و هم چنین سازمان فنی و حرفه ای با بنگاه های اقتصادی، آموزش های شغلی به جای تقاضا محور بودن عمدتا عرضـه محور هستند. این در صورتی است که در آلمان از وظایف اتاق بازرگانی حمایت از کسب و کار اعضا، حمایت قانونی و مشاوره ای و هم چنین حمایت آموزش شغلی می باشد و با ارتباط نزدیک سه ارگانِ اتاق بازرگانی، مدارس آموزش حرفه ای و بنگاه های اقتصادی برنامه های آموزشی تهیه و تدوین می شوند.
عدم به روز رسانی مشاغل و محتوای آموزشی مطابق با نیاز صنعت، عدم ترغیب و اطلاع رسانی صحیح به دانش آموزان در انتخاب مشاغل و عدم اقبال عموم به مشاغل فنی حرفه ای از عمده مشکلات سیستم آموزشی در ایران به شمار می روند. نداشتن جایگاه مناسب مشاغل فنی و حرفه ای از نظر درآمد، آینده کاری، بیمه و… باعث شده که عمدتا مدرک گرایی عامل شرکت افراد در کلاس های آموزشی فنی و حرفه ای باشد.

منبع: مجله انجمن | شماره 31

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

© تمامی حقوق متعلق یه نشریه می باشد

طراحی سایت ، فرابین پندار تبریز

مجله غروب آنلاین